MERSİN VAKTİYLE KRALLARI DA AĞIRLAMIŞTI – AV.H.ŞİNASİ DEVELİ

Mersin-İskeleleri-h.jpg

Bu yazımda Mersin’in geçmişinden pek az bilindiğini sandığım bir konuya temas etmek istedim. Mersin’in misafir ettiği büyüklerin İçerisinde Mısır Kralı Faruk dışındakiler hakkında fazla bir tespitimiz yok. Kral Faruk’un Ziyareti o tarihteki gazetelerde yer aldığı İçin bilgi yeterli olmuştur.
Umarım eksik bilgilerimizi de imkan olursa ilerde tamamlarız veya başkaları dile getirirler.
Mersin’in konuklarından birisi İdris-EI Sunusi ‘dir. Mersin’de konuk iken hanedan mensubu idi, ancak Kral değildi. 1941 yılında Libya Kralı olmuştur. Atatürk ve bir Türk dostu İdi. Nitekim 1960 yılında Libya’da genç subayların ihtilal yapıp onu tahttan İndirdiklerinde Bursa Kaplıcalarında dinlenmekle İdi. Milli Mücadele yıllarında Atatürk ‘ün misafiri olarak Mersin’de bir süre ikamet etmiştir. Mavromati’den Milli Emlak ‘e intikal eden Portakal Bahçesinin büyük balkonlu evinde oturmuştu. Aynı yerde Atatürk ‘ün Mersin’i 1925 yılındaki ziyaretlerinde Ziraat Odasının verdiği yemekte Mersin Müftüsü İdris-EI Sunusi’den Atatürk’e bahsetmiş ve onun alim bir kişi olduğunu, Atatürk’ü çok sevdiğini ve Milli Mücadeleyi muhakkak kazanacağını söylediğini nakletmiştir.
Mersin’imizin diğer bir konuğu Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa’dır. Bu kişide bir Türk dostudur. Hidivliği süresince her yurt dışı çıkışında behemehal İstanbul’a Uğrar, gerekli ziyaretlerini yaparmış. İngilizler tarafından Hidivliğine son verildiği zaman dahi Osmanlı İmparatorluğu onun sıfatını tanımayı sürdürmüşü. Abbas Hilmi Paşa’nın Mersin misafirliğinin süresini halen bilmiyorum, ancak hayli uzun olduğunu sanıyorum. Kendisi İleri İlkokulu’nun arkasında halen yerinde Otel bulunan Müzeyne Turan’a ait evde ikamet ediyordu. Zaman zaman balkonda görürdük. Nurlu bir yüzü vardı. İleri
ilkokulu talebeleri İstiklal Marşı Söylerken balkonda ayakta duruşu halini hatırlarım. Abbas Hilmi Paşa bir ara Mersin Azak Han’ın da mülkiyetini almıştı. Mersin’den ayrıldıktan sonra İsviçre’ye gittiğini ve orada öldüğünü Gabriel Budros’tan öğrenmiş tim. İlerde böyle bir yazı yazacağımı düşünse İdim Abbas Hilmi Paşa’nın Mersin misafirliğini daha geniş ölçüde araştırabilirdim.
Mısır Kralının ziyaretine gelince,
Kral Faruk 08-09-1946 Pazar günü Fahr-El Bahr İsimli yatı İle Mersin’e gelmişti. Mersin’de herhangi bir karşılama yapılmamış, zira önceleri Türk limanlarına uğrayacağı bildirilmiş daha sonra Kahire Radyosu Kral’ın Türk Limanlarına uğramadan İskenderiye’ye döneceğini bildirdiği için tören hazırlığından vazgeçilmiş. Kral aynı gün saat 12’de yanında birkaç bahriyeli, tercüman ve yaveri ile yattan bir motorla ayrılıp iskeleye çıkmış ve kısa bir gezi yaptıktan sonra yatına dönmüştür. Tesadüf olacak ya ne Vali ve ne de Belediye Başkanı Mersin’de değillerdi. Yerlerine mektupçu Hadi İntepe şehir adına yata gidip, şehir adına misafiri selamlamıştır. Ancak haber Ankara’da öğrenilince Cumhurbaşkanı Baş Yaveri ve Dış İşleri Umumi Katibi uçakla Ankara’dan hareket etmişlerdir.
Kral Faruk aynı gün saat 15.30’da kız kardeşi, saray nazırı, hususi doktoru, yaver ve tercümanları ile iskeleye çıkmış, Belediye Başkanı ve Emniyet Müdürü tarafından karşılanmıştır. Emrine tahsis olunan bir otomobille şehirde bir gezinti yaptıktan sonra Halkevini ziyaret etmiş, daha sonra da Tüccar Kulübü’ne gelmiştir. Kulüpte konuşmalarında Mersin’den güreşçi çıkıp çıkmadığını sormuş, Mersinli AhmeYİn adı söylenince bildiğini İma ederek “Evet Mersinli Ahmet” demiştir.
Mersin’in ticari durumu hakkında da bilgi istemiş, banko bulunup bulunmadığını sormuş, gene bilgi verilmiştir. Kulüpten ayrılırken kulüpte bulunanlar Kralı alkışlamışlardır. İskeleden ayrılıp yatına dönerken Mersin’i çok sevdiğini, gösterilen alakadan memnun kaldığını ifade etmiştir. Uçakla Ankara’dan gelen Baş Yaver Cevdet Tolga, Büyükelçi Feridun Cemal Erkin ve Vali Tevfik Sırrı Gür saat 19.00’da yata giderek Kral tarafından kabul edilmişlerdir. Yat sabaha karşı Mersin’den ayrılmıştır.
Mersin’imizde ağırladığımız üç konuğumuzda sonradan ülkelerinden zorla uzaklaştırılmışlar ve saltanatlarını sürdürememişlerdir. İdris-EI Sunusi ve Kral Faruk bilindiği gibi askeri ihtilalle
Hidiv Abbas Hilmi Paşa’da İngilizlerin Mısır’ı işgali ile saltanatlarından olmuşlardır.

İçel Sanat Kulübü Aylık Bülteni Mart 2000- 90. sayısından alınmıştır.

Top