ŞURUP TADINDA MERSİN’LİLER
35 sene önceydi.
Mersin çarşısının orta yerinde Mücahitler caddesinin bir köşesinde, tarihi Gülnar Oteli’nin yanı başındaki o avlulu havuzlu, bir zamanlar Askerlik Şubesi olmuş binanın oda ve salonlarında harıl harıl İçel Sanat Kulübü Derneği’nin ilk çalışmaları çalışmaları planlanır ve uygulanırdı.
Derneğin herhalde ilk yirmi üyesinden birisi olan ve ATAŞ’tan (Anadolu Tasfiyehanesi Anonim Şirketi) emekli Erdal Şenel (Merhum) gönüllü olarak hafta sonları Pazar günleri doğa gezileri ve yürüyüş (Hiking ile Trekking) projelerini üstleniyordu. Bu proje Mersin’de bir ilkti ve Tarsus’la Anamur arasında muhteşem Toros Dağlarının yamaçları ve vadileri arasında yürüyüşler yapılacak kamplar kurulacak ve o coğrafyayı bilenler ,doğa ve yerleşim yerlerini açıklayacaklardı.
Bu proje Erdal Şenel’in başkanlığında her Pazar günü yerine getirildi ve bu geziler sürecinde Erdal bey, kendisi gibi amatör birkaç Rehber’de yetiştirdi.
Bu çevre gezileri Erdal beyin yerleştirdiği kurallara sıkı sıkıya bağlı olarak hala sürdürülüyor.
Yüzlerce İçel Sanat Kulübü üyesi ve üye dostları ve misafirleri böylece doğdukları, yaşadıkları coğrafyayı haritalardan öte dokunarak, koklayarak yaşamışlardır.
2004 yılında 78 yaşında vefat eden merhum Erdal Şenel ağabeyimizi saygı ve rahmetle anıyoruz.
***
İçel Sanat Kulübünün o Akdeniz konağında gelişmeye başlaması ve Erdal Şenel’in gezi projelerinin başladığı süreçlerde Gazi Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu henüz 25 yaşındaki Ali Merzeci, babası Güven Merzeci (Merhum) ile bu konağın tam karşısındaki işyerlerinde sanayi gazı ticareti ile iştigal etmekte idi.
Ali Merzeci İçel Sanat Kulübündeki bu gelişmeleri dikkat ve ilgiyle izliyor ve yardımcı oluyordu. Derneğin ilk üyelerinden birisi de olmuştu.
Sonradan da kesintisiz ve hala devam eden İçel Sanat Kulübü Derneği Yönetim Kurulu üyeliği de.
***
Ali Merzeci ile Erdal Şenel’in fikir birliği ile doğa gezileri giderek, Toros dağları coğrafyası içerisindeki tarihi kalıntıları da örneğin tarihi yol, sütun kale, sarnıç, zeytin değirmeni, mezarlık, mezar taşı gibi bir çok yapıya da ulaşma ve inceleme fırsatı da vermişti.
Mersin Üniversitesi Arkeoloji bölümü aynı yıllarda (1992) kurulmuş ve akademik ve teknik altyapısını tamamlamakla meşguldü. Mersin’e bu bölümde öğretim üyeliği yapacak bilim insanları ve uzmanları ve hocaları gelmeye başlamıştı.
Eski Halkevi Binasında (Mersin Kültür Merkezi) 1978 yılından beri yerleşik olan Mersin Arkeoloji Müzesi 1991 yılında yeniden düzenlenmeye başlamıştı.
Mersin’de Arkeoloji alanında başlayan bu gelişmelerde fiili ve dinamik çalışmalar Ali Merzeci & Erdal Şenel işbirliği hafta sonları gerçekleştirilen arkeoloji gezileri kapsamında yapılıyordu.
Bu gruba daha sonra Arkeoloji konusunda kariyer sahibi Tülay Özaydın hanımefendi de katılacaktır.
Hemen iki yıl sonra 1993 yılında Kültür Bakanlığı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Veli Sevin ve Roma Üniversitesinden Arkeolog Prof. Dr. Isabella Cenova tarafından kurulan bir kazı heyeti Yumuktepe höyüğünde yeniden bir kazı işlemine başlamışlardı.
Tülay&Erdal&Ali arkeoloji tutkunu üç arkadaş, gerek Mersin Üniversitesi Arkeoloji bölümünün kuruluşunda ve Arkeoloji Müzesinin yapılanmasında ve gerekse Yumuktepe Höyüğünün kazılmasında gerekli lojistik desteği vermeye başlamışlardı.
Mersin’de yaşayan dostları ve arkadaşları da bu konuda mütevazi sponsorluklar yapmaktaydılar. Bu destekler bugünün şartları ile kıyaslandığında hüzün verici ve demoralize edici boyutta idi.
Ali Merzeci’yi ailesinden intikal eden bir koleksiyon merakı gelişmişti ve Ali Türkiye’de muhtelif kaynaklardan Mersin’le ilgili çeşitli belgeler, fotoğraflar ve Anadolu’da yerleşkeleri Koleksiyon merakı devam ediyordu. Efemera (Basılı Malzeme koleksiyonculuğu ) öne çıkıyordu ve Türkiye’deki çeşitli kentlerde yapılan müzayedelerden 20.000’i aşkın basılı tarihi evrak ve fotoğraf sahibi oluyordu sevgili Ali Merzeci. Evindeki işyerindeki dolaplar adeta Efemera kaynaklı belgelerle dolup taşmaktaydı.Bu belgelerin tamamı Mersin kent yaşamı tarihi ile ilgili idi.
Bu arkeoloji evreninde Ali Merzeci de kararını vermişti Arkeoloji bilimi ışığında yüksek Lisansını İstanbul Üniversitesi Eski Çağ Bilimleri Enstitüsünde yapacaktı.
Bu enstitüye kaydoldu ve iş ve aile sorumluluklarının yanına bu yüksek lisansı başarı ile tamamlama hedefi eklendi ve sonunda Ali başardı. Artık bir arkeoloji uzmanı idi.
Ali Merzeci,yönetim Kurulu üyeliğini ifa ettiği İçel Sanat Kulübüne gelir sağlamak amacıyla yıllarca müzayedelerden veya çeşitli kaynaklardan temin ettiği tescilli olmayan kültür varlıkları (Ev mutfak ve ticari ve Tarım araçları) müzayedeleri düzenlemiş ve burada elde edilen gelirin tamamı derneğe bağışlamıştı.
***
30 yıl önce idi.
1995 yılı.
İçel Sanat Kulübünde Tülay & Ali & Erdal üçlüsü ile geliştirilen ve İçel Sanat Kulübünün bir misyonu haline gelen Arkeolojik çalışmalara kurumsal bir yapı kazandırmanın zamanı gelmişti.
İçel Sanat Kulübü üyelerinin ve dostlarının mütevazi sponsorluklarla destek verdiği Yumuktepe höyüğü kazı heyeti Prof. Dr. Veli Sevin ve Prof. Dr. İsabella Cenova ile bir arada olunduğu İçel Sanat Kulübü avlusundaki bir akşam yemeğinde Mersin’de Arkeoloji Bilimine ve çalışmalarına bilinçli bir destek sağlamak amacıyla “Arkeoloji Günleri”projesi uygulamasına karar verildi.
Bir hafta sonu söyleşi-sohbet havasında arkeoloji çalışmaları hakkında, İçel Sanat Kulübü üyelerine çevredeki çeşitli arkeolog hocalar tarafından gerçekleştirilen arkeoloji çalışmaları hakkında bilgi verilecekti.
Bu çalışmalara Mersin kent yönetiminin desteği sağlanmak üzere Ali Merzeci başkanlığında bir heyet Vali Sn. Gökhan Aydıner’i ziyaret etmiş, proje hakkında bilgi vermiş ve Valiliğin saygın desteğini sağlamışlardı.
Ali Merzeci ve İçel Sanat Kulübü yine kent yönetiminin onayını alarak ,İçel Sanat Kulübü ilk binasının çok yakınında metruk bir pamuk deposunu bir konferans salonuna çevirmişlerdi ve Nevit Kodallı Konferans salonu adı verilmişti.
Emekliliği sonrası memleketi Mersin’e yerleşen Devlet Sanatçısı Nevit Kodallı’ya verilen ilk ödül idi bu
Arkeoloji Günleri bu konferans salonunda her yıl bir hafta sonu yapılacak, arkeoloji çalışması yapan hocalar ve uzmanlar Mersin’de misafir edilecek ve ertesi Pazar günü ise Toros dağları coğrafyasında arkeolojik kalıntı-emanet ziyaret edilecekti.
***
2026 yılı ikinci günü bugün.
Mersin Arkeoloji Günlerinin 30.yapıldı geçen aylarda.
Her yıl ülkemiz ve kentimiz kültürel ve sosyal yaşamına eserleri ile çalışmaları ile katkıda bulunmuş kişiler ödüllendirildi.
Bu günlerde bilim insanları tarafından hazırlanan Mersin’de Arkeoloji günlüğü raporları, önerileri Sn. Valilere arz edildi.
Kent yaşayanlarının bu çabaları ve projeleri ile kentimizde son yirmi yıldır Arkeoloji çalışmaları hızlandı, Arkeoloji Fakültesinde yüzlerce öğrenci öğrenim gördü ve Mersin Arkeoloji Müzesi yeni modern binasına taşındı.
***
Bu çalışmaların sessiz ve gizli tanığı.
Proje tasarlayıcısı
Kent bilgini
Koleksiyoner
Mersin yaşayanlarını kent ve ülkemiz coğrafyasını tanıtma hizmetlerini başarı ile ifa eden (eşi ve oğlu işbirliğinde turizmci) Arkeolojinin Mersin Efendisi
Bugün 2 Ocak 2026, 61 yaşını kutlayan kardeşim Sn. Ali Merzeci’yi saygıyla selamlıyorum. Vahap Kokulu – Vahapkokulu@gmail.com