Mersin’de Sibyan ve Ä°ptidai Mekteplerinden sonra 1872 yılında Mersin Rüştiyesi (ortaokul) açılmıştır. dört yıl eÄŸitim veren rüştiyenin 24 öğrencisi vardı ve ilk muallimi Ahmet Hamdi Efendi 1889 yılına kadar görev yapmıştır. 1894’te rüştiyede yabancı dil Fransızca dersi baÅŸlamıştır.
1909 yılında rüştiye, beÅŸ yıllık idadiye dönüştürülmüştür. Bugünkü Kayatepe Okulu’nda açılan Mersin Ä°dadisinin edebiyat öğretmeni Agâh (DoÄŸrul Bey), o yıllarda hızla geliÅŸmekte olan Mersin’de çok önemli ve deÄŸerli hizmetleri ile tanınmıştır. Daha sonra Adana Maarif EminliÄŸi de yapan bu çalışkan, idealist öğretmeni, öğrencilerinden bir çoÄŸu anılarında “Allah’tan saÄŸlık, devletten aylık görüşü ile yetinmeyip bir ÅŸeyler üretmeye çaba göstermeyi; eli, dili ile bir ÅŸey yapamayınca duygu ve düşünceleri ile çaba gösterip zamanı boÅŸa harcamamayı bu deÄŸerli öğretmenine borçlu olduklarını anlatmış ve yazmışlardır.
Bir süre Ziya PaÅŸa Oteli’nde ve Katolik Kilisesi’ne ait binada öğretimini sürdüren Mersin Ä°dadisi, 1 Kasım 1919’da Fransız iÅŸgal Kumandanı tarafından kapatılmış ve müdürü Nazmi Bey ÅŸehirden uzaklaÅŸtırılmıştır.
KurtuluÅŸtan sonra Kasım 1922’de Mersin Ticaret Ä°dadisi, K.Mavromati ‘nin evinde (sonra Yanık Mektep olarak bilinen, ÅŸimdi Özgür çocuk parkı) açılmıştır.
1926 yılında Ticaret Idadileri kaldırılarak ortaokula dönüştürülünce Mersin Ticaret İdadisi 1926-27 yılında Mersin Erkek Orta Mektebi olarak açılmıştır. (1928-1929 öğretim yılından Muhtelit [karma] orta mektep olmuştur).
Bahçe Mahallesi’nde Madam Fluye-Feride’nin evinde açılan ve 28 öğrencisi olan, altı mezun veren mektebin müdürü Ramiz Bey’dir (1931’e kadar)
Daha sonra Ä°stasyon yakınında Manolyan Evi’nde, Hacı Kozma Evi’nin bir bölümünde ÅŸimdiki ortaokul binası-Rum Kilisesine ait okul binasında (sonra Cumhuriyet ilkokulu, ÅŸimdi yerinde özel idare iÅŸ hanı) öğretim sürdürülmüştür.
1931 yılında il Meclisi tarafından tahsis edilen, bugün kullanılan binada (Hacı Kozma evi) esaslı deÄŸiÅŸiklikler yapılmış, 1933’te Ä°stimlak edilen iki parça arsa ile bahçesi geniÅŸletilmiÅŸtir.
1945 yılında Mersin Lisesi açılınca Mersin Ortaokulu’nun 424 öğrencisi ile lise bünyesine katılması üzerine boÅŸalttığı binada Orta Sanat Okulu açılmıştır.
1948’te Erkek Sanat Enstitüsü’ne dönüşen okulun 1966 yılında yeni yapılan binasına taşınması üzerine aynı yıl Mersin Orta Okulu eski binasında açılmıştır.
Sekiz yıllık ilk öğretim uygulamasına geçilmesi üzerine 1998-99 öğretim yılından beri 3 Ocak Ä°lköğretim Ä°lkokulu’nun bir bölümü olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
Yeni Mersin Gazete’lerinden not ettiÄŸim ilginç birkaç not:
1931 yılında 60 hanım, 120 erkek 180 talebeden 13 hanım, 12 erkek 25 talebe mezuniyet şahadetnamesi almıştır.
1933 yılında 62 kız, 166 erkek, 228 talebe devam etmektedir.
1932-33 öğretim yılında Maarif Vekaleti MüfettiÅŸleri Ali Canip, ReÅŸat Nuri, Harun ReÅŸit Bey’ler Mersin, Silifke, Tarsus orta mekteplerini teftiÅŸ etmiÅŸlerdir. (ReÅŸat Nuri Güntekin, 1938 yılında basılan Eski Hastalık romanında, bu sırada Silifke’de duyduÄŸu olayları aktarmaktadır.)
1933-34 öğretim yılında ReÅŸat Nuri Güntekin ve Doktor Celal Bey 1934-35 öğretim yılında da Osman ve Müzeler Müdürü Hamit Bey’ler ilimizdeki orta mektepleri teftiÅŸ etmiÅŸlerdir. İçel Sanat Kulübü Aylık Bülteni 2004/126. Sayısından Alınmıştır. Mersindeki Okullar ile ilgili bazı yazılar için aÅŸağıdaki satırları tıklayabilirsiniz.
HARF DEVRİMİ ve MERSİN OKULLARI – H.Şinasi DEVELİ
İLERİ İLKOKULU – NİHAT TANER
KULELİ KONAK’TAN GAZİPAŞA’YA – VAHAP KOKULU
MERSİN’DE BÖYLE BİR OKUL VARDI – Ayfer AKÇA
NAMIK KEMAL VE CUMHURİYET İLKOKULU BİNALARI – MEHMET KAYADELEN
Yumuktepe Kent Sohbetleri – Mersin Lisesi
