OLBA KRALİÇESİ ABA – Arşt. Şahin ÖZKAN

Kralice-Aba1.jpg

Kraliçe Aba’nın babası Olba rahip krallığının güçlü kişilerinden biri olan Ksenophanes’tir. Olba krallığını birçok kişiyle muhafız kılığında ele geçirir. Bölgenin ve rahip krallığın  hakimi olur. Romalıların korsan olarak adlandırdıkları yöre halkının isyan edenlerini yok etmesinden sonra Olba’da (Uzuncaburç= Prakana=Diokaisezeria) Tökrit (Teucrit) soyuna ait rahip krallar oldukça büyük bir bölgeye hakimdiler.
Ksenophanes (Zenophanes)’in kızı olan ABA, Ailos Nikonoros Arios ile evlenerek evlilik yoluyla hanedane girer (İ.Ö. 43).
ABA ve OLBA hakkında birçok bilginin kaynağını Strabon’dan öğreniyoruz: “Kyinda ve Soli’nin yukarısında dağlık ülkede, içinde Teukros oğlu Aias (Ayas)’ın kurduğu Zeus Tapınağı bulunan OLBE KENTİ vardı. Bu Tapınağın baş rahibi Dağlık Kilikya’nın kralı oldu.Sonra ülke sayısız tiranlar tarafından ele geçirildi  ve korsanlar örgütlendirildi. Bunların yokedilmesinden sonra bu ülkeye Teukros’un ülkesi ve rahiplerin çoğuna da TEUKROS veya AİAS adı verildi. Fakat tiranlardan biri olan, Ksenophanes’in kızı ABA, evlilik yoluyla aileye girdi.”Kilikya konsülü ve Romalı ünlü komutan Markus Antonius ve Mısır Kraliçesi 12. Ptolemaios’un kızı KLEOPATRA, nazik davranışlarından ve saygılı olmalarından dolayı bir lütuf olarak buraları (Uzuncaburç=Olba) KRALİÇE ABA’ya bağışlarlar. Roma himayesinde otonom bir yönetim oluştururlar. Olba kraliçesi ABA, dönemin bir başka güçlü kadını, Mısır Kraliçesi Kleopatra ile kendi ülkesi için bir anlaşma yapar. Roma kontrolündeki iki ülkenin iki kadını Roma için anlaşırlar.Roma Konsülü Antonius, Kilikya’daki korsanlık sorununu çözmek için gelen Pompeus’tan sonra bölgede görev alan bir Roma generali, Sezar’ın egemenliğinden sonra, Sezar’ında gözdesi olan Mısır Kraliçesi KLEOPATRA ile bölgedeki zenginliği paylaşmak amacındadır. Başta Tarsus olmak üzere, Dağlık Kilikya’nın zengin ürünlerini Roma donanmasına aktarabilme düşüncesindedir.
Kleopatra, Tarsus’u yönetecek, karşılığında eski dünyanın denizlerine egemen Roma donanmasına o gün için en zengin kaynak olan, Kilikya’nın meşhur katran ağaçlarından, pos çamlarından elde edilen ve gemi yapımında kullanılan, denize dayanıklı, çürümez kerestedir. Kilikya dağlarındaki bu kaynak binlerce yıldır önemli bir kaynaktır. Kilikya’nın zengin kaynaklarını Roma’ya sunacaktı. Sözü edilen bu kaynaklar, yalçın kayalıklar ve derin vadilerle doğal koruma altında olduğundan, yapılacak tek şey, bu ülkenin yönetimi ile anlaşmaktır.
OLBA Kraliçesi ABA, kocası AİLOS NİKONOROS ARİOS aracılğı ile Olba yönetimini ikna edip, Kraliçe Kleopatra ile görüşüp ilk antlaşmasını yapmış olmalıdır. Böylece rahip kralların yapamadığını ABA gerçekleştirmiş oldu. İ.Ö. 39   yılında ABA, yönetimden alınmışsa da (kurduğu yönetimle) yüzyıllarca OLBA METROPOLÜ ve KANYTELLA onun soyu tarafından yönetilmiştir.  İhtimal ki, TOKRİD soyunun bir ferdi olan M. Antonius Polemon kral olmuştur. Ve bu suretle TOKRİD’lerin hakimiyeti yeniden başlamıştır. (İ.S. 11-17) Bir süre Teucher’in oğlu Ajax geçmiştir. İ.S. 17’de Kapadokya kralı ARKHELAOS’un ölümünden sonra Romalılar ele geçirmişlerdi. Bağımsız paraların varlığına bakılırsa OLBA’nın bağımsız kaldığı anlaşılmaktadır.  UZUNCABURÇ’un (Prakana/Diokaisezeria Diokaisazea) adını almış olduğu (I.S. 69-79) İmparator VESPASIANUS’tan itibaren paralar üzerinde görülmesinden anlaşıl-maktadır.
ANTONIUS PIUS, (I.S.138-161) krallığı zamanında Uzuncaburç, imparatorluğa ait para çıkartmıştır.         Kayalık Çanakçı nekropolünde kaya mezarları bulunmaktadır. En solda ABA’nın 1.90 boyundaki rölyefi göze çarpar. Rölyefin altında mezar odası ile kitabesi vardır. ABA, (yazımına göre AWA, APPAİS, ABBA, ABA) kitabesinin üzerinde TANRIÇA ARTEMİS’in gece ismi olan AY TANRIÇASI SELENE’nin simgesi zarif bir ay görülmektedir. Kendi kaya mezarındaki yazıt ile, kocası ve iki oğlu için yapılan anıt mezardaki yazıtında zamanın kültürü yanında dini inançları, salgın hastalıkları gibi sosyal konularda da bilgi sahibi oluyoruz. KRALİÇE ABA’nın kayamezarındaki yazıt metni şöyledir :        “Aba, Kaligon Kapeos’un mirasçısı olup, Ailos Nikanoros Arios’un karısı ve Nikanor ve Arios’un  anası olup, Arios’un vasiyeti ile görevlendirilip, Arios’un mezarına benden (Aba) başkasının konulmamasını istiyor ve emrediyorum.Bu emre karşı gelenin ve (onun) cehennemin kötü tanrılarının gazabını ve Sebaste (Ayas) şehri ve Kanigelle (Kanlıdivane) kentinin Sezar’ın veznesine 10.000 ödesin.           Kocası tarafından emredilen ve yazılanlar yüzyıllar boyunca geçerli olsun ve bunlara uymayanlar sorumlu olsun”.        Kaya mezarlar üzerinde tek başına yüksek kabartma yontusunu gördüğümüz Kraliçe ABA’nın ince ve görkemli görünüşü, ince ipek elbisesi ile usta bir yontucunun elinden çıkıp, giysilerindeki ayrıntılar, eski dünyanın moda merkezi konumundaki Anadolu’nun “Penelope” tipini betimler. Kendi mezarı üstündeki yontusunda sağ elini zarifçe kaldırıp baş örtüsünü düzeltirken sol eli böğründe acılı, üzgün, ölümüne giden kocasına kavuşmayı bekler gibidir. Helenistik dönemin   Erken Roma modası göğüs altı fiyonklu elbisesi dolgun bedenini sarıyor. Yönetimi sırasında baş gösteren bir veba salgınında Aba, en yakınları olan kocası ve iki oğlunu kaybetti. Veba hastalığı koruyucusu SELENE ve HERMES tanrılarına verilen adaklara karşın   ölüme yenik düşen sevgili oğulları ve kocasının anısına Kanytella’da bir anıt mezar yaptırdı.  Bazı kaynaklarda Olba’nın adı Ourba yahut Orba olarak geçiyor. Sonraki Olba eski adın Rumcalaşmış şeklidir. Silifkeli Basil, Azize Aya Thekla’nın hayatını yazarken Olba şeklinde yazmıştır. Bazı kaynaklarda Olba ya da Olbe adı “bahtlılık, mutluluk” anlamındadır. ABA adı ise bir kaynakta Luvi asıllı bir sözcük olup “su” anlamındadır. Olba Kraliçesi Aba – Araştırmacı Şahin ÖZKAN
Bakınız ………………..KRALİÇE ABA BALESİ  ………………..burayı .tıklayınız

Bakınız ………………..KRALİÇE ABA BALESİ  2  ………………..burayı .tıklayınız

ŞAHİN ÖZKAN ın diğer yazıları : 

GÜLEK BOĞAZI EFSANESİ ……………..burayı tıklayınız.

ZEFİRYUM – ZEPHRİUM – BATI RÜZGARI – MELTEM ……………….burayı tıklayınız.  

ZEUS – TİFON SÖYLENCESİ    ……………………………………burayı tıklayınız

ŞAHMERAN EFSANESİ – CAMASBNAME  ……………………………………burayı tıklayınız

KIZKALESİ SÖYLENCESİ  ……………………………………burayı tıklayınız

AYA THEKLA SÖYLENCESİ  ……………………………………burayı tıklayınız

ÜÇ GÜZELLER  KHARİTLER       ……………………………………burayı tıklayınız

BERDAN SUYU-TARSUS ÇAYI-KYDNOS-JUSTİNİANUS-BAÇ KÖPRÜSÜ…….burayı tıklayınız

GÖZLÜKULE HÖYÜĞÜ – TARSUS    ……………………………………burayı tıklayınız

DİKİLİTAŞ  SÖYLENCESİ  ……………………………………burayı tıklayınız

ST PAULUS – AZİZ PAUL   ……………………………………burayı tıklayınız

TOROS ADI NEREDEN GELİYOR …………………………………burayı tıklayınız

YEDİ UYURLAR – ESHABIKEHF    ……………………………………burayı tıklayınız

KİLİKYA SÖYLENCESİ    ……………………………………burayı tıklayınız

ST PAULUS – AZİZ PAUL   ……………………………………burayı tıklayınız

ST PAULUS – AZİZ PAUL   ……………………………………burayı tıklayınız

ST PAULUS – AZİZ PAUL   ……………………………………burayı tıklayınız

ST PAULUS – AZİZ PAUL   ……………………………………burayı tıklayınız

 

/kleopatra-ve-antonius-arst-yazar-sahin-ozkan/http://www.yumuktepe.com/kilikya-adi-nereden-geliyor-arst-sahin-ozkan-2/http://www.yumuktepe.com/sahmeran-ve-melusine-arst-sahin-ozkan-2/http://www.yumuktepe.com/olba-kralicesi-aba-arst-sahin-ozkan-2/http://www.yumuktepe.com/thekla-soylencesi-arst-sahin-ozkan-2/http://www.yumuktepe.com/hitit-kralicesi-puduhepa-sahin-ozkan/

ŞAHİN ÖZKAN

ŞAHİN ÖZKAN

Öğretmen. Mitoloji konusunda bir çok makalesi var, Belgesel araştırmacısı. Amatör olarak gezi rehberliği yapıyor.

scroll to top